|
|
|
|
|
4. árg. 134. tbl. |
19. október 2011 |
|
|
|
|
 | |
Auglýsing um málþingið - smellið á myndina til að sjá hana betur. |
Afmælismálþing um íslenska þróunarsamvinnu á föstudag:
Nær Afríka sér á strik: og getum við veitt stuðning?
Árið 2011 markar 40 ára afmæli íslenskrar þróunarsamvinnu, 30 ára afmæli Þróunarsamvinnustofnunar Íslands (ÞSSÍ) og 10 ára afmæli Íslensku friðargæslunnar. Af þessu tilefni verður efnt til málþings í samvinnu við Félagsvísindasvið Háskóla Íslands og Alþjóðamálastofnun, föstudaginn 21. október kl. 13:30 í Öskju, stofu 132 og verður heiðursfyrirlesari prófessor Paul Collier frá Oxford-háskóla.
Dagskrá:
kl. 13:30 Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra opnar málþingið
kl. 13:45 Paul Collier, prófessor við Oxford háskóla: Can Africa catch up: and can we help?
kl. 14:30 Spurningar og svör.
kl. 14:50 Kaffihlé
kl. 15:05 Hermann Örn Ingólfsson, sviðsstjóri Þróunarsamvinnusviðs utanríkisráðuneytisins: Um íslenska þróunarsamvinnu.
kl. 15:25 Jónína Einarsdóttir, prófessor við Félags- og mannvísindadeild HÍ: Rannsóknir Collier: stefnumörkun, framkvæmd og kennsla
kl. 15:40 Valgerður Jóhannsdóttir, verkefnisstjóri MA-náms í blaða- og fréttamennsku við Félags- og mannvísindadeil HÍ: Hvað er að frétta af þróunarsamvinnu?
kl. 15:55 Umræður: Valgerður Sverrisdóttir, formaður samstarfsráðs um þróunarsamvinnu, stýrir umræðum.
kl. 16:15 Boðið verður upp á léttar veitingar að loknu málþinginu.
Fundarstjóri verður Engilbert Guðmundsson framkvæmdastjóri ÞSSÍ.
Um heiðursfyrirlesarann:
Dr. Paul Collier er hagfræðiprófessor og stjórnandi Centre for the Study of African Economies við Oxford-háskóla. Hann er einn virtasti fræðimaður samtímans í þróunarmálum og mjög eftirsóttur fyrirlesari. Hann var um árabil starfsmaður Alþjóðabankans og hefur hann haft mikil áhrif á stefnu bankans í þróunarmálum. Þekktasta verk Collier er bókin The Bottom Billion, Why the Poorest Countries are Failing and What Can Be Done About It (2008). Hún vakti heimsathygli og breytti viðhorfum margra í þróunarsamvinnugeiranum. Nýjar bækur eftir hann hafa einnig vakið athygli og umtal; Wars, Guns and Votes (2009) og The Plundered Planet: Why We Must - and How We Can - Manage Nature for Global Prosperity (2010). Í hinni síðasttöldu eru umhverfis- og auðlindamál ofarlega á baugi og kemur hann þar m.a. lítillega inn á íslenska kvótakerfið.
ALLIR VELKOMNIR! |
|
|
|
|
|
 | |
Tukululu - hreinlæti og þakklæti til Íslendinga fyrir stuðning við vatnsból og breytt hugfar til hreinlætis. Ljósm. gunnisal |
Öll heimili í heilli sveit með aðgang að vatni í grennd:
Virk samfélagsþátttaka og breytt hugarfar um hreinlæti
Virk samfélagsþátttaka er mikilvægur þráður í þróunarsamvinnu þar sem kallað er eftir frumkvæði og þátttöku íbúanna sem leiðir til eignarhalds og sjálfbærni verkefna. Íbúar Tukululu þorpsins í Malaví eru skólabókardæmi um virka félagslega þátttöku í samfélagsverkefni þar sem allir íbúarnir njóta góðs af: verkefnið heitir WaSNan - og vísar til vatns- og hreinlætismála í Nankumba sveitinni.
Á árunum 2007 til 2010 vann Þróunarsamvinnustofnun að því með heimamönnum að bæta heilsu fólks með vörðum og öruggum vatnsbólum og bæta hreinlætisvenjur. Í sveitinni eru íbúar um hundrað þúsund og í lok verkefnistímans var árangurinn meðal annars þessi:
- 20 þúsund heimili með aðgang að vatnsbóli í innan við 500 metra göngufjarlægð;
- 450 vatnsból voru gerð, ýmist með brunnagerð, borun eða viðgerðum á vatnsbólum;
- 14 þúsund kamrar voru reistir við heimili;
- 450 vatnsnefndir voru stofnaðir og veitt fræðsla og þjálfun í að reka vatnsbólin;
- og allir íbúar fengu fræðslu um hreinlæti og sjúkdóma.
Í Tukululu tóku þorpskonurnar á móti okkur á dögunum með hjartnæmum söng og hrífandi dansi. Ósvikin gleði í hverju spori og ICEIDA eina orðið í söngtextanum sem var síendurtekið. Móttakan var við vatnsbólið, hreint og snyrtilegt, litfögur vatnsílát við dæluna og allt um kring kynstrin öll af krökkum. Frá vatnsbólinu er steypt renna með afgangsvatni sem rennur í afgirtan matjurtagarð. Hann er til marks um samfélagsþátttökuna og sjálfbærni verkefnisins því uppskeran rennur í sameiginlegan viðhaldssjóð.
Sjálfbærni snýst meðal annars um það að verkefni sem njóta fjárstuðnings þróunarsamvinnustofnana haldi áfram þegar fjárstuðningi lýkur. Þetta er eitt af lykilatriðum í öllu þróunarstarfi. Í vatns- og hreinlætisverkefninu í Nankumba eru starfandi 450 vatnsnefndir og þær bera ábyrgð á viðhaldi og rekstri vatnsbólanna - þegar eitthvað bilar eða varahlut þarf til að hreina vatnið haldi áfram að buna úr vatnsbólinu þarf að vera til sjóður. Í þennan sjóð safnast fjármunir sem fást fyrir sölu á uppskerunni í matjurtagarðinum.
Fólkið í Tukululu sýnir okkur stolt matjurtagarðinnn. Honum er vel við haldið og fólkið sem valist hefur í vatnsnefndina er áhugasamt um verkefnið. Í þorpinu sjálfu sem er steinsnar frá vatnsbólinu er áberandi snyrtilegt, meira að segja kamrarnir, og það vekur athygli og aðdáun að sjá diska, bolla og annað leirtau á heimilum þurrkað uppá trébúkka - óneitanlegra hreinlegra og örugglega heilsusamlegra en að hafa ílátin á jörðinni innan um skorkvikindi og skít. Og svo hangir þvottur á snúrum.
Verkefnið í Nankumba sveitinni hefur haft miklar samfélagslegar framfarir í för með sér. Áður en verkefnið hófst var kólera og aðrar pestir af völdum smitsjúkdóma landlægar í sveitinni. Árin 2001 og 2002 voru t.d. 33 þúsund kólerutilfelli í Nankumba, þriðji hver íbúi veiktist, og þar af létus 100 manns. Síðustu þrjú árin hefur ekkert kólerutilfelli greinst í sveitinni. Ekkert. Þökk sé aðgengi að hreinu vatni og fræðslu til íbúanna um hreinlæti og smitsjúkdóma.
Þótt verkefnið hafi formlega lokið um síðustu áramót hefur hluta þess verið haldið áfram, þ.e. hreinlætisþættinum, því það var samdóma álit að stuðla þyrfti að því að viðhalda þekkingu og bæta um betur varðandi hreinlætisvenjur. Líklegt er að þessi eftirfylgni standi næstu þrjú árin að minnsta kosti. "Það sjá allir gildi þess að fá hreint vatn og greiðan aðgang að ómenguðu vatni en það hefur reynst erfiðara að breyta venjum varðandi hreinlæti og fá fólk til að skilja til dæmis mikilvægi handþvottar," segir Levi Soko verkefnisfulltrúi í Monkey Bay. -Gsal, Tukululu, Malaví.
|
 | |
Þróun fiskveiða og fiskeldis í milljónum tonna á síðustu áratugum. Heimild: State of the World Fisheries and Acuaculture. |
Vatnaskil í fiskeldismálum í Mósambík:
Háleit markmið en raunhæf, segir Isabel Omar
Isabel Omar á fyrir höndum hátt fjall að klífa. Hún er yfirmaður Fiskeldisstofnunar Mósambík og samkvæmt nýrri langtímaáætlun um þróun fiskeldis í landinu á þessi atvinnugrein eftir að margfaldast á næstu árum og framleiða 80 þúsund tonn af eldisfiski árið 2019. Ef litið er á tölur um þyngd sem fiskeldi gefur af sér í landinu í dag má sjá hversu verkefnið er yfirþyrmandi stórt: 630 tonn. Margfaldið svo.
"Þetta verður ekki erfitt ef við náum fjárfestum úr einkageiranum til liðs við verkefnið," segir hún sannfærandi og bætir við að í pípunum séu tilboð um fjárfestingar í fiskeldi sem geta auðveldlega leitt til þess að framleiðslan verði eins og langtímaáætlunin gerir ráð fyrir. Aðstoðarsjávarútvegsráðherra landsins hefur reynt sagt að möguleikar væru á framleiðslu tveggja milljóna tonna. "Við höfum allar aðstæður til þess að byggja upp árangurríka atvinnugrein utan um fiskeldi, " segir Isabel.
"Fiskeldið er hátt skrifað á verkefnalista ríkisstjórnarinnar," segir hún, "enda er afli úr hefðbundum fiskveiðum hættur að aukast. Og ef við ætlum að auka framleiðslu á fiski er fiskeldið eini kosturinn. Bæði hefur kostnaðurinn við veiðarnar hækkað mjög mikið og gert útgerðum erfitt fyrir og einnig er aflabrestur, sérstaklega á villtu rækjunni."
Isabel segir að stefnan sé ekki sett á fáeina stóra fjárfesta heldur sé vilji til þess að hafa þá marga og smáa og vera atvinnuskapandi á sama tíma og fiskeldið eigi að auka fæðuöryggi, innanlandsneyslu á fiski og útflutning í einhverjum mæli. Isabel segir að áhugasamir fjárfestar komi víða að, m.a. frá Suður-Afríku, Máritíus, frá Asíuþjóðum og Noregi en fljótlega verður að hennar sögn haldin stór kynningarfundur fyrir norska fjárfesta um fiskeldi í Mósambík. "Viðskiptaumhverfið hér er gott, " segir hún en viðurkennir að ýmsar hindranir séu á veginum, m.a. hátt verð á seiðafóðri. Unnið sé að með stóru fyrirtæki að freista þess að lækka þann kostnað og eins eru stjórnvöld að setja ramma utan um greinina til að auðvelda þetta ferli og líta þá sérstaklega til umhverfisþátta.
Isabel Omar var í hópi fyrstu nemenda Sjávarútvegsskóla Sameinuðu þjóðanna á Íslandi fyrir rúmum fimmtán árum og hún var í vettvangsferð á Íslandi í haust, á Hólum í Hjaltadal, í fjórðu Íslandsferðinni. Hún segir að reynsla Íslendinga af fiskeldi feli í sér mikilvæga þekkingu og verðmæta. "Bæði faglega og persónulega hefur reynslan frá Íslandi verið mér mikils virði, og ég er enn að sækja í þann sjóð, þótt námið á sínum tíma hafi ekki snúið að fiskeldi, heldur fékk ég þar yfirsýn um fiskveiðar og gæðamál, sem nýtist mér alla daga í starfi." Einnig nefnir Isabel að hún hafi í fyrsta sinn dvalið utan heimalandsins í langan tíma þegar hún var á Íslandi og sú reynsla af nýrri menningu hafi opnað nýja sýn á heiminn.
Fæðuöryggi og heilbrigt mataræði er mikilvægur þáttur í áætlunum stjórnvalda í sókninni fyrir auknu fiskeldi. Í langtímaáætluninni eru nefndar tölur um að fiskneysla á mann í Mósambík þurfi að verða 18 kíló á ári og að eldisfiskur þurfi að vera verulegur hluti af því magni. Isabel nefnir að fiskiprótein sé það ódýrasta sem völ sé á og fyrir þjóð sem á jafn langa strandlengju og Mósambík sé einfaldast að byggja á fiskeldi.
-Afríkuþjóðum hefur ekki tekist á undanförnum árum að byggja upp fiskeldi svo heiti geti, að minnsta kosti ekki sambærilegt og víða í Asíuríkjum. En þú telur þessar áætlanir raunhæfar?
"Já, ég held að það sé komið að vatnaskilum í Afríku. En eins og ég sagði áðan þá byggir það á því að viðskiptalegar forsendur séu til staðar. Einkafyrirtæki verða að sjá hag í því að byggja um þessa mikilvægu grein með okkur. Það er vissulega ekki afrísk hefð að stunda búskap með fisk líkt og í Asíu en það er margt jákvætt sem við höfum með okkur, eins og t.d. að vera laus við helstu sjúkdóma í fiskeldi og við erum að setja á laggirnar rannsóknarstofu í fisksjúkdómafræðum."
Í næsta mánuði, dagana 9. til 10. nóvember, efnir sjávarútvegsráðuneyti Mósambík til viðskiptaráðstefnu í Pemba um fiskeldi. Dagskrá ráðstefnnunar má sjá hér. -Gsal, Mapútó, Mósambík.
|
|
Alþjóðamatvæladagurinn síðastliðinn sunnudag:
Sjötíu milljónir manna undir hungurmörkum
Alþjóðamatvæladagurinn, 16. október, var á þessu ári helgaður baráttunni gegn sveiflum í matvælaverði. Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) er í forsvari fyrir alþjóðamatvæladeginum og Árni Mathiesen, yfirmaður
 | | WORLD FOOD DAY 2011 Video |
sjávarútvegs- og fiskeldisdeildar FAO, sagði í sérriti Bændablaðins á dögunum að nauðsynlegt væri að auka fjárfestingu í matvælaframleiðslu í þróunarlöndunum til að sporna við þeim miklu hækkunum sem orðið hafa á matvælum undanfarin ár. "Miklar sveiflur og sérstaklega miklar hækkanir, þær mestu í þrjátíu ár, hafa afar neikvæð áhrif. Staða þeirra sem verst standa versnar áþreifanlega og allt að 70 milljónir manna hafa færst undir hungurmörk á síðustu tveimur árum. Upplýsingar til bænda verða líka óvissu háðar og ákvarðanataka ekki eins nákvæm, sem leitt getur annars vegar til offramboðs og hins vegar til skorts. Markmiðið er að finna leiðir til þess að koma á stöðugleika á ný, eins og fram kemur í yfirlýsingum G20-ríkjanna," útskýrir Árni í samtali við blaðið.
Bændablaðið ræðir líka við Julian Cribb frá Ástralíu sem hélt erindi um fæðuöryggi og landbúnað í Reykjvík á dögunum en að hans mati stendur heimsbyggðin frammi fyrir þeirri miklu áskorun að þurfa aqð umbylta landbúnaði þannig að framleiðslan aukist með minni tilkostnaði. "Við þurfum að breyta mataræði jarðarbúa svo það sé heilbrigðara og sjálfbærara og við verðum að gjörbylta borgum og þéttbýli svo að við hættum að sóa vatni og næringarefnum," segir Cribb í samtali við Bændablaðið en hann er heimsþekktur rithöfundur, blaðamaður og fyrirlesari - og höfundur bókarinnar "The Coming Famine: The Global Food Crisis And What We Can Do To Avoid It."
World Food Day: A discussion that cannot be ignored/ MediaGlobal
Dial "A" for Agriculture: A Review of Information and Communication Technologies for Agricultural Extension in Developing Countries - Working Paper 269, eftir Jenny Aker/ CGD
|
 | |
Hækkandi matvælaverð - tæplega milljarður leggst svangur til svefns. |
Hungur í heimi allsnægta
Ársskýrsla Alþjóðasambands Rauða krossins og Rauða hálfmánans um hamfarir í heiminum var kynnt síðastliðinn laugardag en hún er 18. ársskýrsla samtakanna um hamfarir í heiminum. Þar skoðar Rauði krossinn hjálparstarf og afleiðingar hamfara á gagnrýnin og óvæginn hátt og niðurstaða skýrslunnar hefur oft valdið straumhvörfum í viðbrögðum hjálparsamtaka við neyðarástandi í heiminum, að því er fram kemur í frétt á vef Rauða kross Íslands.
Dr. Mukesh Kapila aðstoðarframkvæmdastjóri Alþjóðasambands Rauða krossins og Rauða hálfmánans og Anitta Underlin yfirmaður Evrópuskrifstofu samtakanna kynntu ársskýrsluna en í henni kemur meðal annars fram að tugir milljóna manna líði matarskort vegna uppblásturs, náttúruhamfara, nýtingu ræktarlands undir lífefnaeldsneyti og verðhækkana á mat sem tengjast meðal annars kauphallarviðskiptum með landbúnaðarafurðir.
Á meðan 1,5 milljarður manna glímir við offituvanda þá gengur milljarður jarðarbúa svangur til hvílu á kvöldin. Fleiri þjást af vannæringu nú en fyrir 40 árum, segir í fréttinni. |
|
|
Alþjóðlegt ár endur-nýjanlegrar orku 2012:
Orkufátækt versta fátæktin 
Fjárfestingar upp á 48 milljarða dala á ári í rafvæðingu til þeirra fátækustu í heiminum gæti leitt til betri heilsu, aukinnar menntunar og aukins hagvaxtar fyrir þann rúman milljarð manna sem býr við rafmagnsleysi, en þeir eru flestir í Afríku sunnan Sahara og í Asíu. Þetta er mat Alþjóðaorkumálastofnunar, IEA.
Losun koltvísýrings myndu aukast við slíkar framkævmdir en ef rétt væri að málum yrði aukningin ekki nema 0,7% eða - eins og IEA staðhæfir - tala sem jafngildir árlegri losun í New York ríki Bandaríkjanna. Fimmtíu sinnum fleira fólk fengi hins vegar aðgang að rafmagni.
Í nýrri skýrslu: World Energy Outlook 2011 - Energy For All, Finanacing access for the poor - er fjallað um þann ógurlega vanda sem fátækt fólk býr við vegna skorts á rafmagni. Á heimsvísu eru 1.3 milljarðar manna sem hafa ekkert rafmagn og rúmlega helmingi fleiri, 2.7 milljarðar manna, þurfa að elda við mengandi aðstæður, með viði eða kolum. Í skýrslunni segir að reykmengun innanhúss, einkum vegna hefðbundinnar eldunar með viði, sé í hópi skæðustu "falinna" banameina í heiminum. Reykmengunin leiði til sjúkdóma í öndunarfærum og draga þúsundir til dauða árlega. Fólk með rafmagn býr ekki við þessa heilsufarsvá.
Orkufátækt heimsins - sem tímaritið TIME segir vera verstu fátæktina - hefur til þessa ekki farið mjög hátt en vekur sífellt meiri athygli og áhuga. Á það hefur verið bent að ekkert af þúsaldarmarkmiðunum vísar til orkufátæktar eða baráttunnar gegn mengandi eldstæðum. Nú hafa hins vegar Sameinuðu þjóðirnar ákveðið að árið 2012 verði "alþjóðlegt ár endurnýjanlegrar orku fyrir alla." Á dögunum var haldin ráðstefna í Osló í Noregi undir yfirskriftinni "Energy for All" og í desember verður loftslagsráðstefna, COP17, haldin í Durban í Suður-Afríku. Orkumálin koma svo til með að verða til umfjöllunar á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun í Ríó í Brasilíu næsta sumar þegar þess verður minnst að tuttugu ár eru liðin frá Ríóráðstefnunni 1992 um sjálfbærni og þróun.
Energy For All - Financing access to the poor/ OECD-IEA
-
The Worst Kind of Poverty: Energy Poverty/ TIME
-
Energy for All in Oslo: Post-Copenhagen Bottoms Up!, eftir Nancy Birdshall/ CGD |
|
Alþjóðlegi
handþvottar-
dagurinn 
Alþjóðlegi handþvottardagurinn var haldinn hátíðlegur í fjórða skiptið í síðustu viku, 14. október. Markmið dagsins er að vekja athygli á því að handþvottur með sápu og vatni er ein albesta og ódýrasta forvörnin sem völ er á gegn fjölmörgum sjúkdómum. Handþvottur með sápu kemur í veg fyrir fjölmarga sjúkdóma á skilvirkari og ódýrari hátt en flest önnur úrræði. Talið er að handþvottur geti dregið úr tíðni niðurgangs um allt að 50% og tíðni öndunarfærasýkina um 25%. Samkvæmt nýjustu tölum frá UNICEF látast 2,3 milljónir barna árlega af þessum tveimur meginorsökum barnadauða í heiminum. - Frá þessu segir á vef UNICEF á Íslandi, Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna. |
|
Ingibjörg Sólrún til Kabúl?
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi utanríkisráðherra og formaður Samfylkingarinnar, gæti orðið næsti yfirmaður UN Womenl í Afganistan með aðsetur í Kabúl. Ingbjörg staðfestir í samtali við Fréttablaðið í vikunni að henni hafi verið boðið starfið og eigi í viðræðum við stofnunina. |
|
Mannréttindi á Íslandi til umræðu hjá SÞ
Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra fór fyrir íslenskri sendinefnd sem svaraði fyrir stöðu mannréttindamála á Íslandi hjá Mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna í Genf mánudaginn 10. október. Sent var beint út frá fundinum á vef SÞ og hófst útsendingin kl. 7 að íslenskum tíma og lauk um kl. 9.30. Ögmundur Jónasson sagði í ræðu sinni við upphaf fundar að óhætt væri að segja að staða mannréttindamála á Íslandi væri almennt góð. Að sjálfsögðu væri þó hægt að gera enn betur og því væri tilhlökkunarefni að eiga samtal á alþjóðlegum vettvangi og fá ábendingar um mögulegar úrbætur. Íslensk stjórnvöld legðu mikla áherslu á mannréttindi og nú væri unnið að nýrri og heildstæðri stefnu í málaflokknum í samræmi við alþjóðlega samninga um mannréttindi. |
|
Breska sendiherranum heimilt að snúa aftur til Malaví
Stjórnvöld í Malaví hafa í tilkynningu veitt breska sendiherranum Cohrane-Dyet heimild til að snúa aftur til landsins en hann var gerður brottrækur síðastliðið vor vegna ummæla í minnisblaði um forseta Malaví. Bretar svöruðu þá í sömu mynt og vísuðu malavíska sendiherranum úr landi ásamt því að fresta greiðslum á þróunarfé til landsins um ótilgreindan tíma. Utanríkisráðherrar Breta og Malaví hafa átt í viðræðum síðustu daga en óvíst er hvort samskipti landanna komast aftur í eðlilegt horf. Haft er eftir William Hage utanríkisráðherra Breta að stjórnvöld í Malaví verði að viðurkenna ábyrgð sína í brottrekstri sendiherrans. Bretar hafa ekki hvað síst sett mannréttindamál á oddinn í kröfum um bætt stjórnarfar í Malaví. Malawi agrees to allow British envoy to return/ AFP - Malawi-UK ties: British Foreign Secretary, Malawi FM discuss Malawi-UK ties/ Afriqujet |
|
K R Æ K J U R
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
|
|
|
Starfsnemar ÞSSÍ skrifa:
Jafn mikilvægt að uppfræða karla og mennta konur
| |
Þrír ungir háskólanemar voru í ágúst síðastliðnum ráðnir sem starfsnemar Þróunarsamvinnustofnunar Íslands til fjögurra mánaða dvalar í samstarfsríkjum Íslands í þróunarsamvinnu. Þeir dvelja syðra fram í miðjan desember og skrifa til skiptis að beiðni Veftímaritsins um það sem á daga þeirra drífur í samstarfslöndum okkar. Helga Sólveig Gunnell í Mósambík er höfundur þessa pistils.
 | |
Þrátt fyrir að þekking og áhrif kvenna út á við sé að eflast hefur staða þeirra lítið breyst innan samfélagsins og á heimilinu, segir Helga Sólveig Gunnell í pistli sínum. |
Nú hef ég dvalið í Mósambík í tvo mánuði og lært margt um lífið hér, fólkið og verkefni Þróunarsamvinnustofnunar Íslands. Í stórum dráttum er lífið í höfuðborginni Mapútó ekkert svo frábrugðið lífinu í heimsborg eins og London þar sem ég bjó áður en ég kom hingað. Hér er úrval tónleika og myndlistarsýninga og menningin blómstrar. Í september var haldin heimildamyndahátíð á sama tíma og 'Jogos Africanos' (Afríkuleikarnir) stóðu yfir og í næsta mánuði verður alþjóðleg listdanshátíð haldin í fransk-mósambíska menningarsetrinu í Mapútó. Allt 'fúnkerar' á hinn sérstaka afríska hátt og þótt það gleymist stund og stund að þetta sé AFRÍKA með öll sín tilheyrandi vandamál, blasir kaldur veruleikinn alls staðar við: Maður rekst á lítið barn, sem hefur liðið útaf á miðri götunni, gefur því mat og drykk og felur það í umsjá einhverra kvenna og vonar það besta; fréttir af því að einhver hafi verið stunginn með hnífi í einu úthverfanna fyrir hálftómt veski og nokkra bjóra; horfir upp á ömurlegar aðstæður fjölskyldna í úthverfum borgarinnar og fréttir af hörmulegum aðbúnaði á kvennadeildum spítalanna - óþrifnaði, skorti á rúmum og drukknum læknum. Í raun og veru eru það því miður aðeins fáir útvaldir sem hafa aðgang að kræsingum menningarviðburðanna í borginni.
Í lok september tók ég þátt í málþingi um stöðu kvenna í Mósambík. Þar voru kynntar niðurstöður þriggja rannsókna, sem voru framkvæmdar á árunum 2008-2010 og styrktar af norska sendiráðinu. Til að fá sem raunverulegustu mynd af landinu í heild voru tvö héröð (Gaza - nálægt Mapútó og Nampula - næst nyrsta hérað Mósambík) valin til rannsóknar og í hvoru héraðinu var ein borg og eitt þorp skoðuð. Niðurstöður rannsóknarinnar leiddu í ljós greinilegar framfarir, sem lýstu sér helst í aukinni þátttöku kvenna í stjórnmálum og skólasókn. En jafnframt að þrátt fyrir að Mósambík hafi undirritað flesta alþjóðlega kynjasáttmála, höfðu litlar breytingar orðið í tengslum við heimilisofbeldi og þátttöku kvenna í atvinnulífinu. Þess má geta að rannsóknin tók ekki tillit til eignarréttar kvenna og lítið kom fram um stöðu heilbrigðismála, en miðað við bágbornar aðstæður á sjúkrahúsum er greinilegt að peningar til málefna kvenna eru ekki að skila sér þar, ef þeir eru þá nokkrir. Fjölskyldur einstæðra mæðra eru ennþá þær fátækustu og óheilbrigðustu í landinu. Þrátt fyrir að þekking og áhrif kvenna út á við sé að eflast hefur staða þeirra lítið breyst innan samfélagsins og á heimilinu, því þegar upp er staðið eiga karlarnir - eiginmennirnir síðasta orðið. Á málþinginu var mikil áhersla lögð á þörfina að virkja karlmenn til að taka þátt í að styrkja stöðu kvenna og auka áhrif þeirra í samfélaginu í ljósi þess að landið getur ekki tekist á við vandamál sín án þess að allir taki jafnan þátt og axli ábyrgð í sameiningu. Hér var tekið fram að það sé nánast jafn mikilvægt að uppfræða karlmenn og að mennta konur, þar sem um er að ræða stórvægilegar breytingar á viðhorfum og menningu. Það hefur oft komið fram að karlmönnum finnist aukin áhrif og þátttaka kvenna í samfélaginu gera lítið úr þeim og stöðu þeirra. Hugarfarsbreytingar er þörf og til að hugarfar breytist verða upplýsingar að vera til staðar á öllum sviðum og aðstaða til umræðu. Fyrir liggur hjá ríkisstjórninni að gefa út nýtt námsefni til lestrar- og stærðfræðikennslu, sem verður að hluta til í formi efnis sem gæti átt þátt í að bæta lífsgæði fólks.
Verkefnin sem ég hef fengið að taka þátt í hér eru kjörinn vettvangur fyrir slíka uppfræðslu. Stór hluti starfs ÞSSÍ í Mósambík byggir m.a. á samstarfi við menntamálaráðuneytið um fullorðinsfræðslu og lestrarkennslu þar sem áhersla er lögð á þátttöku kvenna enda er meiri hluti þátttakenda í verkefnum okkar konur. Hvatning til þátttöku felst svo m.a. í verkefnum sem miða að því að gera nemendum kleift að vinna sjálfstætt og afla sér lífsviðurværis. Margt hefur áunnist, góðir hlutir gerast hægt og hugarfari verður víst ekki breytt á einni nóttu.
|
|
| |
 |
|
Veftímaritið er á Fésbókinni | |
Veftímarit um þróunarmál er gefið út af Þróunarsamvinnustofnun Íslands. Ritinu er ætlað að glæða umræðu um þróunarmál og gefa áhugasömum kost á að fylgjast með því sem hæst ber hverju sinni. Efni veftímaritsins þarf ekki endilega að endurspegla stefnu ÞSSÍ.
Skráið ykkur í áskrift á heimasíðunni, www.iceida.is og látið vinsamlegast aðra með áhuga á þróunarmálum vita af tilvist veftímaritsins. Allar ábendingar um efni eru vel þegnar.
Þeir sem vilja senda okkur ábendingu um efni eða afskrá sig af netfangalista eru vinsamlegast beðnir um að senda slík erindi á netfangið iceida@iceida.is. Ritstjóri er Gunnar Salvarsson, gsal@iceida.is.
Við biðjumst velvirðingar á því að geta ekki notað íslenskar gæsalappír í viðtölum en bandarískt sniðmót Veftímaritsins leyfir ekki notkun þeirra.
Bestu kveðjur, Útgáfu- og kynningardeild ÞSSÍ | | ISSN 1670-810 |
|
|
|
